Dışişleri Bakanı Davutoğlu’nun İran’ın nükleer programını konu alan müzakerelerin Türkiye’de yapılması için çaba harcadığı anlaşıldı. Bunu başarmış görünüyor ayrıca. AB Yüksek Temsilcisi Javier Solana, İran ile 5+1 grubu arasında 1 Ekim’de başlayacak müzakerelerin büyük ihtimalle Türkiye’de yapılacağını açıkladı.
Davutoğlu da Tahran ziyareti sırasında bunu gündeme getirmiş. İranlılar da öneriye sıcak bakmışlar.
İran’la yapılacak yeni tur müzakerelerin öncekilerden farkı, bu kez Amerikalıların daimi olarak masada oturacak olması. Solana, “Amerikalılar da resmen hazır bulunacak. Bu yeni bir şey.” diyor. Daha önce Bush hükümeti sırasında ABD adına Siyasi İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı William Burns Temmuz 2008’de Cenevre’de yapılan görüşmeye katılmış ama konuşmaksızın masada oturmuştu. Şimdi müzakerede Amerikan tarafının görüşlerini aracısız savunacağı anlaşılıyor.
Yani Türkiye, Irak’taki üçlü diyalogtan (Irak, İran, ABD) sonra ilk kez yeni bir ABD-İran temasına ev sahipliği yapmış olacak. Bu kuşkusuz çok önemli.
Fakat Ankara asıl İranlılara müteşekkir olmalı. Çünkü İran’ın nükleer müzakerelerin Türkiye’de yapılmasını kabul etmesi sayesinde hükümet iç gündemin baskısından büyük ölçüde kurtulmuş olacak. Son demokratik açılım tartışmaları yüzünden iyice içine kapanan Türkiye, 5+1 ülkelerinin İran’la nükleer müzakereleri sayesinde derin bir nefes alacak.
Nükleer müzakerelerin Türkiye’de yapılması ihtimali Ankara için tam bir can simidi.
Başbakan Erdoğan bugüne kadar dış meseleleri iç sorunlarla başetmenin aracı olarak başarıyla kullandı. Fakat uzunca bir süredir bu konuda yeni bir çıkış yapabildiği söylenemez. Demokratik açılım tartışmalarının hızlanacağının anlaşıldığı bir sırada Suriye ile stratejik işbirliği girişimi ve İran’la nükleer müzakareler Erdoğan’a arayıp da bulamayacağı iki imkan olacak. İç gerilimin arttığı ve Türkiye’deki gündemin hükümeti köşeye sıkıştırdığı bir sırada tam bir armağan bu iki gelişme.
5+1 ülkelerinin İran’la nükleer müzakereyi Türkiye’de yapacak olması, dahası belki bu görüşmelerden olumlu sonuç çıkması Türkiye’nin demokratik açılımına da diğer sorunlarına da doping etkisi yapabilir. Eğer bu müzakerelerde İran ve ABD arasında ilerleme kaydedilebilir ve ilişkilerde mesafe alınabilirse hükümetin hiç beklenmedik bir uluslararası destek elde etmesi işten bile değil.
Bunun farkında olan Dışişleri Bakanı’nın İran ve ABD arasında uzlaşmaya gidilmesini sağlamak üzere mekik dokuduğunu düşünebiliriz. Ankara, bu müzakereden uzlaşı çıkarmak için çırpınıyordur muhtemelen.
Eğer nükleer müzakere İran-ABD ilişkilerinde Obama’nın beklediği sonucu doğurursa iki ülke arasındaki yakınlaşmanın temellerinin atıldığı yer Türkiye olacak. Hatta belki İstanbul şartı ya da mutabakatı diye kayıtlara girecek bir gelişme bile yaşanabilir.
Hükümet böyle bir durumun hayaliyle yatıp kalkıyor olmalı şu aralar!
17.Eyl.2009
